Làm sao biết một cái cây có nguy hiểm không

Điều gì khiến một cái cây trở nên nguy hiểm?

Một cây nguy hiểm là cây có khả năng gãy đổ cao hơn, gây thương tích cho con người, làm hư hại nhà cửa, chặn lối đi xe, hoặc đâm vào xe cộ, hàng rào hay đường dây tiện ích. Sự cố đó có thể là một cành rơi, thân cây bị tách, rễ bị nhô lên khỏi mặt đất, hoặc cả cây đổ xuống.

Không phải mọi cành chết đều có nghĩa là bắt buộc phải cưa bỏ cả cây. Và không phải mọi cây nghiêng đều là tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cảnh báo cần khiến bạn coi trọng, đặc biệt sau bão, thời gian dài ẩm ướt, hạn hán, hoặc khi có công trình xây dựng gần vùng rễ.

Các yếu tố quan trọng nhất thường là:

• Điểm đích (mục tiêu): Nếu cây gãy/đổ thì có thể va vào gì? Cây nằm trên hoặc gần khu vực vui chơi, mái nhà, lối đi, sân xe, vỉa hè hoặc đường phố thường rủi ro cao hơn.
• Kích thước: Cành to và cây cao có thể gây hư hại nhiều hơn.
• Hư hỏng/khuyết tật: Vết nứt, mục rữa, lỗ rỗ, chỗ nối cành yếu, gỗ chết, và vấn đề ở rễ đều quan trọng.
• Sự thay đổi: Cây tự nhiên nghiêng rõ rệt, rụng các cành lớn, hoặc bong vỏ có thể cho thấy tình trạng đang xấu đi.
• Vị trí: Cây gần công trình, đường xá và đặc biệt là gần đường dây điện cần thận trọng hơn.

Nếu bạn đã thấy các khuyết tật nghiêm trọng, việc nhờ một arborist được chứng nhận theo ISA kiểm tra là hợp lý, và chỉ thuê các công ty cây được cấp phép và mua bảo hiểm cho bất kỳ công việc nào. Bạn nên tự mình kiểm tra giấy phép và bảo hiểm của công ty, bao gồm bảo hiểm trách nhiệm và chế độ bồi thường tai nạn lao động, trước khi bắt đầu làm việc. Muốn xem thêm các dấu hiệu rủi ro phổ biến, xem dấu hiệu của một cây có nguy cơ nguy hiểm.

Những dấu hiệu cảnh báo chủ nhà thường có thể nhận ra từ mặt đất

Bạn không cần phải là arborist để nhận thấy các dấu hiệu đỏ rõ ràng. Hãy bắt đầu bằng việc đi quan sát chậm quanh cây từ khoảng cách an toàn.

Quan sát thân cây

• Các vết nứt dọc kéo dài hoặc vết tách mới trên thân
• Chỗ rỗng, khoang lớn hoặc phần gỗ mềm, dễ vụn
• Nấm hoặc “conk” mọc từ thân hoặc phần gốc nhô lên trên mặt đất, có thể là dấu hiệu mục rữa
• Vỏ bong rơi thành mảng lớn
• Các vết thương cũ không khép lại và giờ trông đã bị mục

Quan sát cành và tán

• Cành lớn đã chết, không có lá vào mùa sinh trưởng
• Cành bị treo lủng lẳng, bị gãy hoặc bị kẹt trong tán
• Một bên tán cây bỗng trống lá hoặc thưa hơn rõ rệt so với các phần còn lại
• Các chỗ hợp cành có hình chữ V khít và bị kẹt vỏ bên trong—có thể bị tách khi chịu tải
• Rụng cành lặp lại, đặc biệt là các cành lớn trong thời tiết yên gió

Quan sát rễ và đất

• Đất bị đội lên, tạo gò, hoặc nứt gần chân cây
• Rễ nhô lên khỏi mặt đất
• Cây nghiêng thêm rõ rệt sau bão
• Hư hại do thi công, đào rãnh, thay đổi cốt nền, hoặc máy móc hạng nặng chạy/đè lên vùng rễ
• Mục rữa, thối rữa hoặc nấm mọc quanh phần gốc nhô lên

Nhìn sự thay đổi, không chỉ nhìn hư hại

Một cây trước nay vốn nghiêng nhẹ có thể vẫn ổn định. Một cây vừa mới bắt đầu nghiêng thì khác. Cây trưởng thành bỗng trông thưa lá, rơi rụng các cành chính, hoặc xuất hiện vết nứt mới cần được chú ý ngay.

Một điểm cuối: cây vẫn có thể nguy hiểm ngay cả khi còn sống và xanh tốt. Lá đầy đủ không thể phủ nhận tình trạng mục rữa thân, hư hại rễ hoặc cấu trúc kém.

Mức độ nguy hiểm: khi nào nên theo dõi, khi nào cần hành động ngay

Hãy dùng phán đoán đơn giản ở đây. Mục tiêu không phải là tự chẩn đoán tình trạng của cây. Mục tiêu là biết khi nào cần được hỗ trợ nhanh.

Gọi để được đánh giá chuyên nghiệp kịp thời nếu bạn nhận thấy:

1. Cây bắt đầu nghiêng mới, đặc biệt sau gió mạnh hoặc mưa lớn
2. Thấy vết nứt ở thân cây hoặc chỗ hợp cành lớn bị nứt/tách
3. Có cành chết lớn nằm phía trên mái nhà, lối đi, hoặc khu vực để xe
4. Nấm mọc ở phần chân cây kèm dấu hiệu tán cây suy giảm
5. Rễ bị hư hại do đào bới, lát nền, hoặc công trình xây dựng gần đây
6. Cây chạm vào nhà hoặc mọc quá sát nhà

Coi như nguy hiểm khẩn cấp nếu bạn nhận thấy:

• Đế rễ bị nhấc lên hoặc đất nổi lên một bên
• Thân cây bị tách và nhìn thấy sự tách rời rõ ràng
• Một cành lớn bị gãy và treo lơ lửng phía trên khu vực có người
• Cây bị bật gốc một phần sau bão
• Cây nghiêng đè lên cây khác và không còn đứng tự vững

Cảnh báo đường dây điện: Nếu cây hoặc cành bị đổ, đang nghiêng hoặc bị mắc/kẹt trên hoặc gần đường dây điện, hãy lùi ra xa. Để trẻ em, thú cưng và hàng xóm tránh xa. Gọi công ty điện lực và 911 trước. Không chạm vào cây, dây điện, vũng nước gần đó, hoặc hàng rào có thể đã được cấp điện. Tuyệt đối không tự làm (DIY) gần đường dây.

Nếu cây không phải tình huống khẩn cấp liên quan đến đường dây điện nhưng trông không an toàn, bước tiếp theo là lấy báo giá bằng văn bản từ các công ty cây đủ năng lực. TreelineLocal có thể giúp bạn được ghép nối với các công ty địa phương được cấp phép, mua bảo hiểm và hoàn toàn miễn phí. Các công ty trả một khoản phí cố định để tham gia. Bạn sẽ so sánh báo giá, chọn ai để thuê, và thanh toán khoản cuối cùng sau khi thống nhất công việc.

Làm gì tiếp theo để không làm tình hình xấu hơn

Dưới đây là cách xử lý thực tế.

1. Giữ người tránh xa khu vực có nguy cơ. Nếu có thể và an toàn, hãy di chuyển xe. Tránh đứng dưới gốc cây.
2. Chụp ảnh rõ ràng từ mặt đất. Chụp toàn bộ cây, phần gốc, vết nứt, cành chết và mọi thứ xung quanh có thể bị tác động.
3. Đừng tự leo, tự cắt hoặc tự buộc cố định cành nặng. Làm việc với cây rất nguy hiểm và liên quan rủi ro trách nhiệm pháp lý cao.
4. Nếu có thể, hãy nhờ arborist được chứng nhận theo ISA đánh giá. Với việc tỉa, cưa bỏ, căng dây cáp hoặc các công việc khác, hãy thuê một công ty cây được cấp phép và mua bảo hiểm và bạn tự kiểm tra bảo hiểm trách nhiệm cũng như bồi thường tai nạn lao động.
5. Nhận phạm vi công việc và giá bằng văn bản trước khi bắt đầu. Tuyệt đối không chỉ dựa vào lời hứa miệng.
6. Đừng trả toàn bộ số tiền trước. Tiền đặt cọc có thể là bình thường với một số công việc, nhưng khoản thanh toán cuối cùng nên chờ đến khi hoàn tất phần việc đã thỏa thuận.

Chi phí thông thường là báo giá ước tính (estimates), không phải báo giá chốt (quotes). Giá thực tế phụ thuộc vào kích thước và loại cây, vị trí và khả năng tiếp cận, các mối nguy, chi phí dọn dẹp/đem đi phần cành lá, và khu vực của bạn. Nhiều chủ nhà thấy các mức dao động như:

• Cưa bỏ cây: $400-$2,000+
• Tỉa hoặc cắt tỉa: $250-$1,200
• Mài gốc cây: $100-$500
• Dọn dẹp sự cố khẩn cấp hoặc sau bão: $500-$5,000+

Nếu bạn muốn xem tổng quan giá rộng hơn, xem chi phí làm việc với cây.

Sau bão, hãy đặc biệt cẩn thận với người gõ cửa nhanh (door-knockers) tìm đến gấp, đòi tiền mặt và thúc bạn ký ngay tại chỗ. Một số người “săn bão” yêu cầu thanh toán toàn bộ trước rồi biến mất hoặc làm công việc không an toàn. Hãy chậm lại. Tự kiểm tra giấy phép và bảo hiểm. Nhận mọi thứ bằng văn bản.

Cần sửa, tỉa, hay cưa bỏ? Và còn giấy phép thì sao?

Không phải mọi cây nguy hiểm đều cần phải cưa bỏ. Đôi khi cách sửa an toàn hơn là tỉa có mục tiêu, giảm tải trọng, căng dây cáp, hoặc loại bỏ một thân cây bị lỗi. Cũng có lúc đáp án đúng là cưa bỏ hoàn toàn, vì thân cây, rễ hoặc cấu trúc tổng thể đã bị suy yếu quá mức.

Một chuyên gia đủ năng lực nên quyết định các lựa chọn sau khi nhìn thấy cây trực tiếp. Nếu bạn đang so sánh các dịch vụ, các trang này có thể giúp:

• Cưa bỏ cây
• Tỉa và cắt tỉa
• Dịch vụ cây khẩn cấp

Ngoài ra, hãy nhớ rằng một số thành phố và quận có quy định cho cây được bảo vệ, cây di sản hoặc cây ven đường. Bạn có thể cần xin chấp thuận trước khi loại bỏ một số cây nhất định, ngay cả trên đất tư. Quy định sẽ khác nhau theo từng nơi. Hãy hỏi công ty cây về quy trình xin giấy phép tại địa phương nào có thể áp dụng, và xác nhận với thành phố hoặc quận của bạn nếu cần. Đây chỉ là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý.

Cách nghĩ an toàn nhất rất đơn giản: nếu cây có thể đâm vào thứ quan trọng và bạn thấy có hư hại thật sự, đừng chờ đến lúc chắc chắn tuyệt đối. Hãy cho kiểm tra. Sau đó so sánh báo giá bằng văn bản, hỏi thêm câu hỏi, và chọn công ty bạn tin tưởng.